1. Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte

Sformowana w obozie biełoomuckim pod Sielcami na podstawie rozkazu dowódcy 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR nr 1 z dnia 19. sierpnia 1943 roku, według etatów 010/270-010/277-010/375 z pewnymi zmianami, jako związek taktyczny 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Od marca 1944 roku wchodziła w skład 1. Armii WP. We wrześniu 1944 roku na postawie rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 19, została przeformowana według etatów 010/500-010/506. 24. lutego 1945 roku otrzymała miano "Warszawskiej". 14. września 1945 roku została przeformowana na etat pokojowy nr 248/org.

Skład w okresie sierpień 1943 roku - styczeń 1944 roku:

dowództwo (według etatu 010/270) (posiadające etatowo m. in. 1 czołgi T-34/76 model 1943 d-cy brygady, jednak w tym czasie nie występował);

sztab,

kompania sztabowa (według etatu 010/275) w składzie:

dowództwo

pluton łączności,

pluton rozpoznania,

pluton saperów,

pluton regulacji ruchu,

pluton zaopatrzenia;

1. Pułk Czołgów (według etatu 010/414) w składzie:

dowództwo (posiadające m. in. 2 czołgi T-34/76 model 1943),

sztab,

kwatermistrzostwo,

sekcja polityczno-wychowawcza,

sekcja techniczna,

kompania dowodzenia składająca się z:

plutonu łączności (posiadający m. in. sekcję z 3-ma samochodami pancernymi BA-64),

plutonu regulacji ruchu,

plutonu zaopatrzenia;

1. kompania czołgów średnich składająca się z:

czołgu dowódcy kompanii (T-34/76 model 1943),

1. plutonu czołgów liczącego

3 czołgi średnie T-34/76 model 1943;

2. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton

3. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton

2. kompania czołgów średnich o strukturze jak 1. kompania;

3. kompania czołgów średnich o strukturze jak 1. kompania;

4. kompania czołgów lekkich składająca się z:

czołgu dowódcy kompanii (T-70 model 1943),

1. plutonu czołgów liczącego

3 czołgi lekkie T-70 model 1943;

2. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton

kompania fizylierów składająca się z:

1. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

2. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

3. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

kompania rusznic przeciwpancernych składająca się  z:

1. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) posiadającego

4 rusznice przeciwpancerne;

2. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

3. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

pluton sanitarny,

drużyna gospodarcza,

punkt pomocy technicznej;

etatowy stan pułku: 112 oficerów, 241 podoficerów i 219 szeregowych;
posiadał na wyposażeniu: 32 czołgów T-34/76 model 1943, 7 czołgów T-70 model 1943, 3 samochody pancerne BA-64, 4 motocykle, 74 samochodów różnych typów, 145 pistoletów maszynowych, 2 ręczne karabiny maszynowe, 18 rusznic przeciwpancernych i 2 radiostacje;

2. Pułk Czołgów (według etatu 010/414)

dowództwo (posiadające m. in. 2 czołgi T-34/76 model 1943 zmodernizowany),

sztab,

kwatermistrzostwo,

sekcja polityczno-wychowawcza,

sekcja techniczna,

kompania dowodzenia składająca się z:

plutonu łączności (posiadający m. in. sekcję z 2-ma samochodami pancernymi BA-64),

plutonu regulacji ruchu,

plutonu zaopatrzenia;

1. kompania czołgów średnich każda składająca się z:

czołgu dowódcy kompanii (T-34/76 model 1943 zmodernizowany),

1. plutonu czołgów liczącego

3 czołgi średnie T-34/76 model 1943 zmodernizowany;

2. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton

3. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton

2. kompania czołgów średnich o strukturze jak 1. kompania,

3. kompania czołgów średnich o strukturze jak 1. kompania,

4. kompania czołgów lekkich składająca się z:

czołgu dowódcy kompanii (T-70 model 1943),

1. plutonu czołgów liczącego

3 czołgi lekkie T-70 model 1943;

2. plutonu czołgów liczącego

4 czołgi lekkie T-70 model 1943;

kompania fizylierów składająca się z:

1. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

2. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

3. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

kompania rusznic przeciwpancernych składająca się  z:

1. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) posiadającego

6 rusznic przeciwpancernych;

2. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

3. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

pluton sanitarny,

drużyna gospodarcza,

punkt pomocy technicznej ;

 batalion piechoty zmotoryzowanej (według etatu 010/273)

dowództwo,

kompania dowodzenia składająca się z:

plutonu łączności,

plutonu saperów,

plutonu zaopatrzenia;

1. kompania piechoty zmotoryzowanej składająca się z:

1. plutonu piechoty (zmotoryzowanej),

2. plutonu piechoty (zmotoryzowanej),

3. plutonu piechoty (zmotoryzowanej),

plutonu ckm (zmotoryzowanego) posiadającego

 2 ckm-y Maxim obr.1910;

2. kompania piechoty zmotoryzowanej o strukturze jak 1. kompania;

kompanii desantu czołgowego składająca się z:

1. plutonu desantu czołgowego,

2. plutonu desantu czołgowego,

3. plutonu desantu czołgowego;

kompania ciężkich karabinów maszynowych składająca się z:

1. plutonu ckm-ów (zmotoryzowanych) posiadającego

4 ckm-y Maxim obr. 1910;

2. plutonu ckm-ów (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

3. plutonu ckm-ów (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

kompania rusznic przeciwpancernych składająca się z:

1. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) posiadającego

6 rusznic przeciwpancernych;

2. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

3. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

kompania moździerzy składająca się z:

1. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) posiadającego

3 moździerze batalionowe kal. 82mm;

2. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) o składzie jak 1. pluton

kompania przeciwpancerna składająca się z:

1. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) posiadającego

2 armaty przeciwpancerne kal. 45mm obr. 1942;

2. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) o składzie jak 1. pluton

pluton sanitarny,

drużyna gospodarcza.

 

Skład w okresie styczeń - 4.marca 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie, czołg d-cy (T-34/76 model 1943 zmodernizowany) został

dostarczony w I. kw. 1944 roku

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów (według etatu 010/414) w składzie:

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kwatermistrzostwo - jak w poprzednim okresie,

sekcja polityczno-wychowawcza - jak w poprzednim okresie,

sekcja techniczna - jak w poprzednim okresie;

kompania dowodzenia - jak w poprzednim okresie,

1. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

2. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie (w I. kwartale 1944 roku otrzymała 2

czołgi T-34/76 model 1943 zmodernizowany jako uzupełnienie strat z pod Lenino),

3. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie (w I. kwartale 1944 roku otrzymała 5

czołgów T-34/76 model 1943 zmodernizowany jako uzupełnienie strat z pod Lenino),

4. kompania czołgów lekkich - jak w poprzednim okresie,

kompania fizylierów - jak w poprzednim okresie,

kompania rusznic przeciwpancernych - jak w poprzednim okresie,

pluton sanitarny - jak w poprzednim okresie,

drużyna gospodarcza - jak w poprzednim okresie,

punkt pomocy technicznej - jak w poprzednim okresie;

2. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie.

 

Skład w okresie 4.-14. marca 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów (według etatu 010/414) w składzie:

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kwatermistrzostwo - jak w poprzednim okresie,

sekcja polityczno-wychowawcza - jak w poprzednim okresie,

sekcja techniczna - jak w poprzednim okresie;

kompania dowodzenia w składzie:

pluton rozpoznawczy liczący

3 czołgi T-34/76 model 1943 zmodernizowany

pluton łączności - jak w poprzednim okresie,

pluton regulacji ruchu - jak w poprzednim okresie,

pluton zaopatrzenia - jak w poprzednim okresie;

1. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

2. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

3. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

4. kompania czołgów lekkich - jak w poprzednim okresie,

kompania fizylierów - jak w poprzednim okresie,

kompania rusznic przeciwpancernych - jak w poprzednim okresie,

pluton sanitarny - jak w poprzednim okresie,

drużyna gospodarcza - jak w poprzednim okresie,

punkt pomocy technicznej - jak w poprzednim okresie;

2. Pułk Czołgów (według etatu 010/414)

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kwatermistrzostwo - jak w poprzednim okresie,

sekcja polityczno-wychowawcza - jak w poprzednim okresie,

sekcja techniczna - jak w poprzednim okresie;

kompania dowodzenia w składzie:

pluton rozpoznawczy liczący

3 czołgi T-34/76 model 1943 zmodernizowany

pluton łączności - jak w poprzednim okresie,

pluton regulacji ruchu - jak w poprzednim okresie,

pluton zaopatrzenia - jak w poprzednim okresie;

1. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

2. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

3. kompania czołgów średnich - jak w poprzednim okresie,

4. kompania czołgów lekkich - jak w poprzednim okresie,

kompania fizylierów - jak w poprzednim okresie,

kompania rusznic przeciwpancernych - jak w poprzednim okresie,

pluton sanitarny - jak w poprzednim okresie,

drużyna gospodarcza - jak w poprzednim okresie,

punkt pomocy technicznej - jak w poprzednim okresie;

batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie.

kompania przeciwlotniczych wkm-ów (według etatu 010/451) w składzie:

1 pluton wkm-ów liczący

3 wkm-y DSzK obr. 1938 zainstalowane na samochodach Chevrolet G-7107

2. pluton wkm-ów o strukturze jak 1. pluton,

3. pluton wkm-ów o strukturze jak 1. pluton.

 

Skład w okresie 15. marca - 18. kwietnia 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

2. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

dywizjon artylerii samobieżnej w składzie:

1. bateria dział samobieżnych składająca się z:

1. plutonu ogniowego posiadającego

            2 działa samobieżne SU-85,

2. plutonu ogniowego o składzie jak 1. pluton

2. bateria dział samobieżnych o strukturze jak 1. bateria,

3. bateria dział samobieżnych o strukturze jak 1. bateria;

batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie,

kompania przeciwlotniczych wkm-ów - jak w poprzednim okresie.

Skład w okresie 18. kwietnia - 7. lipca 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

2. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

13. Pułk Artylerii Samobieżnej (według etatu 010/462) w składzie:

dowództwo (posiadające m. in. jedno działo samobieżne SU-85),

sztab,

pluton dowodzenia,

1. bateria dział samobieżnych składająca się z:

działa samobieżnego d-cy baterii (SU-85),

1. plutonu ogniowego posiadającego

            2 działa samobieżne SU-85;

2. plutonu ogniowego o składzie jak 1. pluton

2. baterii dział samobieżnych o strukturze jak 1. bateria,

3. baterii dział samobieżnych o strukturze jak 1. bateria,

4. baterii dział samobieżnych o strukturze jak 1. bateria,

kompania fizylierów składająca się z:

            1. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych) ,

            2. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

pluton saperów,
pluton transportowy,

pluton zaopatrzenia,

pluton remontowy,

pluton sanitarny, 

drużyna gospodarcza;
batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie,

kompania przeciwlotniczych wkm-ów - jak w poprzednim okresie.

 

Skład w okresie 7. lipca - 12. sierpnia 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

2. Pułk Czołgów - jak w poprzednim okresie,

13. Pułk Artylerii Samobieżnej - jak w poprzednim okresie,

batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie,

kompania przeciwlotniczych wkm-ów - jak w poprzednim okresie.

kompania technicznego zaopatrzenia (według etatu 010/428) - brak danych odnośnie składu.

 

Skład w okresie 12. sierpnia - 7. września 1944 roku (tylko zmiany):

dowództwo - jak w poprzednim okresie,

sztab - jak w poprzednim okresie,

kompania sztabowa - jak w poprzednim okresie,

1. Pułk Czołgów (według etatu 010/414) w składzie:

faktyczny stan pułku (na dzień 15.VIII.1944): 515 żołnierzy;

posiadał na wyposażeniu: 35 czołgów T-34/76 model 1943 i model 1943 zmodernizowany, 7 czołgów T-70 model 1943, 3 samochody pancerne BA-64, 192 karabiny, 156 pistoletów maszynowych, 2 ręczne karabiny maszynowe, 12 rusznic przeciwpancernych;

2. Pułk Czołgów (według etatu 010/414)

faktyczny stan pułku (na dzień 15.VIII.1944): 585 żołnierzy;

posiadał na wyposażeniu: 35 czołgów T-34/76 model 1943 zmodernizowany, 8 czołgów T-70 model 1943, 2 samochody pancerne BA-64, 169 karabinów, 133 pistolety maszynowe, 2 ręczne karabiny maszynowe, 17 rusznic przeciwpancernych;

batalion piechoty zmotoryzowanej - jak w poprzednim okresie.

faktyczny stan batalionu (na dzień 15.VIII.1944): 733 żołnierzy;

posiadał na wyposażeniu: 266 karabinów, 248 pistoletów maszynowych, 35 ręcznych karabinów maszynowych, 15 ciężkich karabinów maszynowych, 18 rusznic przeciwpancernych, 6 moździerzy batalionowych kal. 82mm, 4 działa przeciwpancerne kal. 45mm;

kompania przeciwlotniczych wkm-ów - jak w poprzednim okresie,

kompania technicznego zaopatrzenia - jak w poprzednim okresie,

etatowy stan brygady: 340 oficerów, 799 podoficerów i 1049 szeregowych;

posiadała na wyposażeniu: 86 czołgów, 5 samochodów pancernych, 17 motocykli, 209 samochodów różnych typów i 3 ciągniki pancerne.

 

Skład w okresie 7. września 1944 roku - 14. września 1945 roku (według etatu 010/500-010/501):

dowództwo (posiadające m. in. 2 czołgi T-34/85 i pozaetatowy T-70),

sztab,

kompania dowodzenia (według etatu 010/501) w składzie:

pluton rozpoznania posiadający

3 samochody pancerne BA-64,

pluton ochrony sztabu,

pluton saperów,

pluton łączności,

pluton gospodarczy;

1. batalion czołgów (według etatu 010/500) w składzie:

dowództwo (posiadające m. in. 1 czołg T-34/85),

pluton dowodzenia,

1. kompania czołgów składająca się z:

czołgu dowódcy kompanii (T-34/85),

1. plutonu czołgów posiadający

3 czołgi średnie T-34/76 i T-34/85,

2. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton,

3. plutonu czołgów o składzie jak 1. pluton,

2. kompania czołgów o strukturze jak 1. kompania;

etatowy stan batalionu:175 ludzi;

posiadał na wyposażeniu: 21 czołgów T-34 (w wersjach: T-34/76 model 1943, T-34/76 model 1943 zmodernizowany oraz T-34/85 model 1944), 1 motocykl, 13 samochodów różnych typów, 3 samochody specjalne;

2. batalion czołgów - o strukturze jak 1. batalion,

3. batalion czołgów - o strukturze jak 1. batalion,

batalion fizylierów (według etatu 010/502) w składzie:

dowództwo,

1. kompania fizylierów składająca się z:

1. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych),

2. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych),

3. plutonu fizylierów (zmotoryzowanych);

2. kompania fizylierów - o strukturze jak 1. kompania,

kompanii desantu czołgowego składająca się z:

1. plutonu desantu czołgowego,

2. plutonu desantu czołgowego,

3. plutonu desantu czołgowego;

kompania moździerzy składająca się z:

1. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) posiadającego

3 moździerze batalionowe kal. 82mm;

2. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) o składzie jak 1. pluton

kompania rusznic przeciwpancernych składająca się z:

1. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) posiadającego

6 rusznic przeciwpancernych;

2. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

3. plutonu rusznic przeciwpancernych (zmotoryzowanych) o składzie jak 1. pluton;

kompania przeciwpancerna składająca się z:

1. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) posiadającego

2 armaty przeciwpancerne kal. 45mm obr. 1942;

2. plutonu ogniowego (zmotoryzowanego) o składzie jak 1. pluton;

kompania przeciwlotniczych wkm-ów - jak w poprzednim okresie,

kompania technicznego zaopatrzenia (według etatu 010/505) składała się z:

plutonu remontu maszyn bojowych i samochodów,

plutonu dowozu materiałów pędnych i smarów,

plutonu dowozu amunicji,

plutonu robót specjalnych;

pluton sanitarny (według etatu 010/506),

etatowy stan brygady: 253 oficerów, 502 podoficerów i 591 szeregowych;

posiadała na wyposażeniu: 65 czołgów T-34 (w wersjach: T-34/76 model 1943, T-34/76 model 1943 zmodernizowany oraz T-34/85 model 1944), 3 samochody pancerne BA-64, 13 motocykli, 166 samochodów różnych typów, 26 karabinów maszynowych, 9 wkm kal.12,7mm (DSzK obr. 1938), 18 rusznic przeciwpancernych, 6 moździerzy batalionowych kal. 82mm, 4 działa przeciwpancerne kal. 45mm i 14 radiostacji.

 

Faktyczny stan wozów bojowych w 1. Brygadzie Pancernej

	19.VIII.43	13.X.43	15.III.44	18.IV.44	VIII.44	X.44	7.III.45	12.III.45	IV.45	VII.45
T-70	15	15	15	15	15	1	1	1	-	-
T-34/76	66	59	72	72	54	50	6	6	4	13
T-34/85	-	-	-	-	-	15	4	29	9	16
M4(76/W)	-	-	-	-	-	-	-	-	?	?
SU-85	-	-	12	-	-	-	-	-	-	-
BA-64	5	5	5	5	5	3	2	2	2	2